Walcheren
De meeste mensen weten niet dat Walcheren vroeger een eiland was met Middelburg en Vlissingen als rijke handelssteden. Middelburg deed in de 17e en 18e eeuw niet onder voor Amsterdam en dat kun je nog steeds zien! Het eiland Walcheren was zo rijk geworden van de handel dat er op het eiland ongeveer 270 buitenplaatsen waren met landhuizen en kleine paleizen inclusief bijpassende tuin. Tegenwoordig is Walcheren populair voor de toerist die op zoek is naar uitgestrekte -niet te drukke- stranden, watersport en genieten van fietstochten langs oude pittoreske plaatsjes met een rijke historie… het is écht genieten op Walcheren!
Geschiedenis van Walcheren
Om het voormalig eiland beter te begrijpen, is het handig om een stukje geschiedenis te weten. Walcheren was in vroeger tijden een eiland met een handelsplaats binnen het Frankische Rijk (3e tot 10e eeuw na chr.) genaamd Walacria. De plaats was vooral bekend door de handel met Engeland. In die tijd werden ook ringburgwallen gemaakt om het eiland te beschermen tegen aanvallen. Veel plaatsnamen op Walcheren -zoals Middelburg, Domburg, Oostburg, etc) zijn verwant met die ringburgwallen.
Tot de 9e eeuw was het betrekkelijk rustig, tot de Noormannen het in 837 overvielen en plunderden. Ze hielden het eiland tientallen jaren bezet om Engeland en het Scheldegebied te plunderen. Later verdwenen de Noormannen waarschijnlijk door de regelmatige overstromingen die er op Walcheren plaatsvonden. De boeren die er waren maakten kleine heuvels om op te wonen en later kwamen er monniken die het eiland stukje bij beetje het eiland in begonnen te polderen. Er waren minder overstromingen en de vruchtbare grond zorgde voor meer handel en welvaart. Vanaf de 12e eeuw ontstonden dorpen en steden en nam de handel toe. Steden als Middelburg en Veerre werden steeds belangrijker.
Door de goede ligging van Walcheren ten opzichte van overzeese gebieden en de Nederlanden, werd er veel handel gedreven. Middelburg werd vanaf de 16e eeuw na Amsterdam zelfs de grootste handelsstad en Veere was tot laat in de 16e eeuw de belangrijkste marinestad van de Nederlanden.
De 16e en 17e eeuw kenmerkte zich door een flinke economische groei die veel rijkdom bracht. Handel met Engeland, overzeese gebieden en de uitstekende ligging van Walcheren ten opzichte van de Nederlanden zorgde voor een ongekende welvaart. Steden als Middelburg en Veere floreerden. De grote rijkdom uit die tijd is nog steeds zichtbaar in het straatbeeld van deze plaatsen.
Met de komst van de Fransen in de 18e eeuw was handel met Engeland onmogelijk geworden. Daarnaast werd Walcheren door haar strategische ligging ook bezet door groepen Franse soldaten. Alhoewel de Fransen minder als 2 decennia geheerst hebben, werd snel veel economische en vernielingen door oorlogsgeweld (o.a. afgeslagen Engelse invasie begin 19e eeuw) aangericht. Op het eiland werd steeds meer landbouw gedreven en verdween de handel grotendeels naar Antwerpen, Rotterdam en Amsterdam. Vanaf 1871 is Walcheren verbonden met het vaste land van Nederland. De Sloedam werd hiervoor aangelegd en een jaar later was er al een vaste treinverbinding gerealiseerd. Walcheren was definitief geen eiland meer.
In de tweede wereldoorlog was Walcheren wederom een strategische locatie, maar nu voor de bezetter. De kust van Walcheren werd onderdeel van de Atlantikwall (de grote verdedigingsstructuur van de Duitsers langs de Atlantische kust) met zo’n 200 bunkers tussen Vlissingen en Domburg. Bij het terugveroveren van gebieden door de geallieerden bleek het lastig om Walcheren in te nemen. Men koos er uiteindelijk voor om het voormalige eiland dan maar onder water te zetten om zodoende de Duitsers te verzwakken.
Vanaf het einde van de jaren 40 krabbelde Walcheren weer op en werden in rap tempo meer dan 300 boerderijen opgericht om Nederland van voedsel te voorzien. Walcheren werd bijna helemaal opnieuw ingedeeld via ruilverkaveling.
De watersnoodramp van 1953 heeft nauwelijks sporen achtergelaten op Walcheren. De ramp heeft echter wél voor de Deltawerken gezorgd waardoor de verbindingen tussen Walcheren en de rest van Nederland uitstekend zijn geworden.
Films over Walcheren en Zeeland
Kijk eens naar de onderstaande films die gemaakt zijn over een aantal belangrijke historische gebeurtenissen rondom Walcheren en Zeeland.
Walcheren in de 2e Wereldoorlog: De Slag om de Schelde
Over de watersnoodramp: De Storm
Walcheren tegenwoordig
Tegenwoordig is Walcheren erg in trek bij toeristen. Het is een populaire bestemming voor bezoek aan het strand, uitgebreide fietstochten te maken en te wandelen door de duinen. Ook zijn er verschillende leuke dorpjes die het waard zijn om te bezoeken. Domburg is een bekende en druk bezochte badplaats, Middelburg biedt een Middeleeuwse binnenstad en Veere een oude havenstad met gezellige terrassen.
Fietsen op Walcheren
Walcheren is erg geschikt om te fietsen omdat het weinig hoogteverschillen heeft en over uitstekende fietspaden beschikt! Zoals in de rest van Nederland zijn ook hier knooppunten voorzien op de mooiste routes. Kijk gerust voor tips op dit rondje over Walcheren. Maar eigenlijk kun je ook zelf prima een route samenstellen. De tip: bedenk dat een straffe wind het fietsen vooral op Walcheren flink zwaarder kan maken.
Domburg
Walcheren telt diverse badplaatsen, waarvan Domburg (naast Vlissingen natuurlijk) ongetwijfeld de bekendste is. Het is een oude badplaats waarvan de Zeeuwse elite al in de 19e eeuw gebruik maakte. Het heeft een oud badhotel en een flink strand. Het biedt toeristen daarnaast nog gezellige terrassen en enkele winkels. Het is met name populair onder de wat oudere toerist. Het heeft een compact centrum, luxe horeca en het strand is direct vanuit het centrum per voet bereikbaar.
Veere
Als havenstad was Veere al sinds de 13e eeuw al direct populair als plek om handel te drijven. Al vroeg vestigden zich er Italiaanse bankiers en omdat het vanaf de 15 eeuw een logistiek centrum werd van Schotse wol, was Veere
Middelburg
Ergens rond de 9e eeuw is Middelburg ontstaan. Waarschijnlijk begonnen als verdedigingswal tegen de Vikingen en later steeds verder uitgebreid met een markt en omdat veel wegen deze nederzetting kruisten, werd er steeds meer handel gedreven. Het had snel een haven en door de toegenomen bedrijvigheid trokken er steeds meer mensen naar Middelburg. Kerken en kloosters volgende en dus werd het binnen enkele eeuwen een échte stad inclusief stadsrechten en bestuur. Het groeide uit tot een toonaangevende handelsplaats en volop economische voorspoed. Tegenspoed kwam er echter ook door grote stadsbranden eind 15e eeuw die grote delen hadden verwoest.
Begin 16e eeuw was Middelburg één van de oprichters van de VOC en de WIC waarbij slavenhandel en handel vanuit het verre oosten veel economische bloei opleverden. Pas tegen het einde van de 16e eeuw moest Middelburg Amsterdam voor laten gaan als belangrijkste handelsstad van de Republiek. De 17e eeuw handhaafde Middelburg zich nog als handelsstad, maar daarna werd het snel minder. Er is echter veel grandeur zichtbaar uit de gouden periode van Middelburg en de stad heeft een schitterende oude binnenstad die zeker het bezichtigen waard is. De Lange jan, de Munttoren, het Stadhuis zijn slechts enkele van de ruim 1.100 monumenten in de stad. Shoppen, wandelen in een historische omgeving en leuke terrassen kenmerken de binnenstad van Middelburg.
Buitenplaatsen op Walcheren
Door de economische groei in de 16e en 17e eeuw zorgde dit voor een steeds grotere rijkdom van de kooplieden. In Holland en Vlaanderen waren buitenplaatsen voor de rijkeren en Walcheren kon niet achterblijven. De steden waren in die tijd door de sterke groei vies en druk en dus is een landgoed of buitenplaats een ideale woning. In de hoogtijdagen waren er ongeveer 270 buitenplaatsen en was zelfs zo’n 10% van het eiland (ruim 2.500 hectare) er een onderdeel van! Ongekende rijkdom dus en schitterende tuinen sierden Walcheren. De tuinen waren soms barok naar Franse mode of Engels en dan was het een weelderig geheel van bloemen. Er waren lange bomenlanen om buitenplaatsen meer aanzien te geven en om de zeewind wat te minderen.
Deze rijke periode komt ten einde nadat de Fransen gingen heersen over De Lage Landen. Het werd verboden om nog handel te drijven met Engeland waardoor het economisch een stuk minder ging. De kosten van onderhoud van veel buitenplaatsen waren voor veel eigenaren niet meer op te brengen waardoor veel een andere functie kreeg en een boerderij werd. Daarnaast vestigden Franse soldaten zich op Walcheren en werden garnizoenen op enkele buitenplaatsen gevestigd wat veel schade opleverde. In de eerste helft van de 19e eeuw was het aantal buitenplaatsen teruggelopen naar zo’n 45 stuks.
Toen in 1944 Walcheren onder water werd gezet door de geallieerden, werd de laatste nekslag gegeven aan de laatste tuinen. Het zoute water en het langdurig onder water staan van het land zorgde voor vrijwel totale verwoesting van de aangelegde tuinen. Na de tweede Wereldoorlog was voedselvoorziening belangrijk en werd het meeste omgezet naar landbouw grond. Met de ruilverkaveling werden de enorme buitenplaatsen gedecimeerd en de buitenhuizen vervielen doordat de kosten van herstel en onderhoud niet meer haalbaar bleken. Tegenwoordig zijn nog ongeveer 15 buitenplaatsen over.
